یادداشت کارکنان

به بهانه روز صنایع دستی    


                                                 

صنایع دستی، سفیران پرنفوذ فرهنگی، راهگشای تعاملات فرهنگی

در گذرگاه زمان، هنر ارتباطی پیوسته و ناگسستنی با انسان ها داشته است و در زمانی که ارتباطات انسانی برای تعامل به بن بست می رسد؛ هنر و زبان گویای نهفته در روح آن، زبان مشترک تمام انسان هاست.

دست سازه های بشری از ابتدای شکل گیری بر مبنای دو محور بوده است: نیاز روزمره و احساس خود شکوفایی.

انسانها همواره به دلیل محدویت ابزارهای کاربردی اقدام به ساخت ابزاری نمودند که زمینه ساز رفع نیازهای روزانه شان باشد از جمله ساخت ابزار اولیه به عنوان کاسه، قاشق، ابزار شکار، پوشاک و...

پس از مدتی این اقدام وارد مرحله جدید شد یعنی انگیزه افراد از ساخت صنایع دستی فقط رفع نیاز نبود بلکه فراهم کننده نیاز برتری در طبقه نیازهای انسانی یعنی نیاز به خودشکوفایی و خلق اثر بود.

طبق تعریف یونسکو از صنایع دستی، مجموعه آنچه افراد در جوامع مختلف با استفاده از امکانات طبیعی موجود، و بهره گیری از ذوق و خلاقیت با دخالت مستقیم دست تولید می کنند و دربردارنده فرهنگ، آیین و رسوم، اعتقادات و آیین های خاص هر ملت است؛ جزو طبقه بندی صنایع دستی قرار می گیرد.

آنچه مورد بحث است اهمیت صنایع دستی در حفظ و تدام فرهنگ و الگوهای فرهنگی حاکم در سطح جوامع است. صنایع دستی هرمنطقه، دربردارنده مجموعه ای از آداب و رسوم، ارزش ها و فرهنگ آن منطقه است و هرکدام از رشته های صنایع دستی با توجه به جغرافیای منطقه ای و امکانات یا محدودیت های طبیعی بوجود آمده اند.

بطور مثال، گیوه که به عنوان یکی از صنایع دستی کرمانشاه یا استان های شمال غربی کشور شناخته می شود برای طی کردن مسیرهای سخت و ناهموار کوهستانی آن منطقه توسط ساکنین  بوجود آمده است. حتی ابزار موردنیاز برای تهیه آن نیز از داشته های طبیعی آن شهرهاست.

صنایع دستی به عنوان دستاوردهای فرهنگی هر نسل، به عنوان بخشی از حافظه فرهنگی جوامعه به حساب می آیند تا انجا که یکی از معیارهای یونسکو برای ثبت آثار در این سازمان، بررسی سابقه تاریخی و استنادات مشترک در ثبت آنها است.

تقویت ابعاد حمایتی برای ارائه این آثار در سطح جهانی می تواند کمک شایان توجهی به افزایش سهم صادرات غیرنفتی کشور داشته باشد. همچنین توجه ویژه به صنایع دستی در استان های مختلف دارای اثرات مثبتی به شرح ذیل می باشد:

1)     حفظ و تقویت فرهنگ ملی

2)     حفظ و تقویت فرهنگ بومی و تقویت خرده فرهنگ های منطقه ای

3)     بازتولید آثار دستی و صنایع دستی در مناطق مختلف و جلوگیری از فراموشی آثار

4)     ایجاد اشتغال در سطح شهرها و روستاهای کوچک

5)     ارائه تصویری شفاف از فرهنگ و تمدن ایرانی در سطح جهانی

6)     توانمندسازی هنرمندان در عرصه های مختلف صنایع دستی

7)     در جمع بندی این مطالب می توان گفت، صنایع دستی همانطور که از نام آن مشخص است دربرگیرنده ی" صنعتی" است عظیم به وسعت تمام شهرها و روستاها و تمدن اصیل ایرانی و پرداختن و برنامه ریزی و سیاستگذاری در بخش های مختلف مرتبط با این حوزه می تواند جهشی عظیم در حوزه های اشتغال، صادرات، فرهنگ و روابط بین الملل به وجود آورد.

                                                                                                                        معصومه رحیمی

                                                                                                                   کارشناس ارشد مدیریت امور فرهنگی

صفحات مرتبط