100 فیلم برتر تاریخ سینما با آثاری از فرهادی و کیارستمی

همزمان با اعلام 100 فیلم غیر انگلیسی زبان برتر تاریخ سینمای جهان؛ فیلم «جدایی نادر از سیمین» اثر اصغر فرهادی و «کلوزآپ»، «خانه دوست کجاست» و «طعم گیلاس» از ساخته های زنده یاد عباس کیارستمی به عنوان نمایندگان سینمای ایران در این لیست قرار گرفتند.

 ایرنا: سینما به عنوان یکی از جذاب‌ترین و در عین حال پیچیده‌ترین اشکال هنری تولید بشر، هرچند در قیاس با دیگر گونه‌های هنری از عمر کوتاهی برخوردار است اما در همین بازه زمانی 123 ساله (اختراع سینماتوگراف در سال 1895 میلادی به عنوان مبدا آغاز تاریخ سینما) چه در زمینه جریان‌سازی فرهنگی و چه در تولید آثار ماندگار در خیل فعالیت‌های هنری همواره پیش قراول هنر مدرن به شمار می‌آید.
بر همین اساس است که با مرور تاریخ بیش از 120 ساله سینما با آثار متعددی از کارگردانان بزرگ و سرشناس جهان برخورد می‌کنیم که هر یک از آنها آغاز کننده مکتبی جدید و گشاینده شیوه‌ای نو، بدیع و تازه در نگرش به موضوعات و مفاهیم هنری از دید هنرمندان خلاق خود بودند. 
سینما در یک قرن اخیر همواره خود را به عنوان فرمانده جنبش‌های هنری ثابت کرده است و بر همین اساس در یک نظرسنجی هنری، 209 منتقد و متخصص سینمایی از 43 کشور جهان گرد هم آمدند تا این بار دست به معرفی 100 فیلم برتر غیر انگلیسی زبان تاریخ سینما بزنند.
دلیل این طرح این نکته است که در خیل آثار تولید شده تاریخ سینما فیلم های متعددی بودند که به دلیل نبودن صنعت ترجمه و دوبله به زبان‌های مختلف در طی دهه‌های میانی قرن بیستم مجالی برای ظهور و بروز مانند فیلم‌های انگلیسی‌زبان نداشته‌اند. از سوی دیگر با قدرت گرفتن سینمای آسیا، چه آسیای شرقی و چه غرب آسیا در طی چهار پنج دهه اخیر، نسل جدیدی از سینماگران پای به عرصه وجود گذاشتند که نگاه آنها و همچنین استفاده کردن از زبان بومی کشورهای خود باعث متکثر شدن شاخه‌های درخت تناور سینما شده است.
برهمین اساس، این بار منتقدان و کارشناسان متخصص حوزه سینمایی با محور قرار دادن آثار سینمایی غیرانگلیسی‌زبان دست به معرفی 100 فیلم برتر تاریخ سینما زدند که در این میان سینمای ایران نیز با نمایندگان شاخص و چهره‌های شناخته شده خود در عرصه بین‌المللی جایی در رتبه‌های لیست 100 فیلم برتر غیرانگلیسی‌زبان تاریخ سینما به خود اختصاص داده است.
این نظرسنجی که از سوی رسانه خبری بی بی سی صورت گرفته است به 209 منتقد اجازه انتخاب فهرستی از 10 فیلم مورد علاقه خود داده است و در انتها با جمع‌آوری امتیازهای منتقدان دست به انتشار رتبه‌های یک تا صد، میان برترین آثار غیرانگلیسی زبان تاریخ سینما زده است.
** پیشتازی سینمای فرانسه، طبق پیش‎‌بینی‌ها
با نهایی شدن این فهرست مشخص شد که در این لیست آثار 67 کارگردان از 24 کشور با 19 زبان مختلف جای گرفتند که در این میان فیلم‌های سینمایی متنوعی را می‌توان رصد کرد.
مطابق انتظار و آنگونه که پیش از نهایی شدن این لیست نیز به نظر می‌رسید کشور فرانسه و هنرمندان سینمای فرانسه که همواره جزو مکتب داران و پرچمداران توسعه نگرش‌های هنری در خلق آثار ماندگار در هنر هفتم به شمار می‌رفتند، بیشترین آثار را در میان صد فیلم برتر غیرانگلیسی زبان تاریخ سینما به خود اختصاص دادند.
در حقیقت 27 فیلم از میان لیست فیلم‌های معرفی شده توسط هنرمندان فرانسوی تولید شده است. بعد از فرانسه، کشور چین با نمایندگانی از چین، هنگ کنگ و تایوان توانسته است با 12 فیلم رتبه دوم را در میان 100 فیلم معرفی شده به خود اختصاص دهد و در نهایت ایتالیا و ژاپن نیز با 11 اثر سینمایی در این لیست حضور دارند.
** جایگاه نخست در اختیار آکیرو کوروساوا
یکی از نکات قابل توجه در معرفی این لیست حضور پررنگ سینمای آسیای شرقی با 25 اثر در فهرست 100 فیلم غیرانگلیسی‌زبان برتر تاریخ سینماست، که در حقیقت یک چهارم از آثار این لیست را به خود اختصاص داده است.
بر اساس این آمار، کشور ژاپن با 11 فیلم، چین با شش اثر سینمایی، تایوان با چهار، هنگ کنگ با سه و کره جنوبی با چهار فیلم، 25 فیلم کارگردانان آسیای جنوب شرقی این فهرست را از آن خود کرده‌اند.
ذکر این نکته خالی از لطف نیست که رتبه شماره یک لیست 100 فیلم برتر غیرانگلیسی‌زبان تاریخ سینما، متعلق به فیلم «هفت سامورایی» ساخته «آکیرو کوروساوا» کارگردان ژاپنی، افسانه ای و بزرگ سینمای جهان و آسیا است. این اثر در میان آرای 209 کارشناس و منتقد متخصص سینمایی رتبه نخست لیست را به خود اختصاص داده است.
** حضور کمرنگ سینماگران زن
نکته برجسته دیگر در معرفی این لیست حضور تنها چهار فیلم از ساخته‌های کارگردان زن است و 96 فیلم انتخاب شده دیگر توسط سینماگران مرد تولید شده است. این در شرایطی است که جامعه آماری 45 درصدی از 209 منتقد و کارشناس متخصص سینما که در تهیه این فهرست مشارکت داشته اند را بانوان به خود اختصاص داده بودند.
** فرهادی و کیارستمی، افتخار سینمای ایران
یکی از اصلی‌ترین دلایلی که انتخاب 100 فیلم برتر غیرانگلیسی زبان تاریخ سینما می تواند برای مخاطبان ایرانی حایز اهمیت باشد، حضور چهار فیلم از ساخته‌های دو نماینده سینماگر کشورمان در این فهرست است.
رتبه بیست و یکم فهرست به فیلم «جدایی نادر از سیمین» ساخته اصغر فرهادی است که جایزه اسکار را نیز از آن خود کرد و رتبه‌های 39، 94 و 97 این لیست نیز به ترتیب به فیلم‌های «کلوزآپ»، «خانه دوست کجاست» و «طعم گیلاس» از ساخته‌های زنده نام عباس کیارستمی اختصاص دارد.
** نگاه آماری

از میان 67 کارگردان حاضر در این لیست، دو کارگردان هر کدام با پنج فیلم از لحاظ آماری بیشترین تعداد اثر سینمایی در لیست را به خود اختصاص داده اند؛ «اینگمار برگمن» کارگردان مولف و جریان‌ساز فقید سوئدی با آثاری چون «پرسونا» (1966)؛ «فانی و اسکندر» (1982)؛ «مهر هفتم» (1957)؛ « توت فرنگی‌های وحشی» (1957) و «صحنه‌هایی از یک ازدواج» (1973) و دومی «لوییس بونوئل» کارگردان شهیر، صاحب سبک اسپانیایی و بنیانگذار مکتب سوررئالیسم در سینما که با آثاری چون «ویریدیانا» (1961)؛ «ملک‌الموت» (1962)؛ «زیبای روز» (1967)؛ «فراموش‌شدگان» (1950) و «جذابیت پنهان بورژوازی» (1972).
همچنین در این فهرست دو کارگردان هر کدام با چهار عنوان فیلم در رتبه بعدی رکورداران لیست 100 فیلم برتر غیرانگلیسی‌زبان تاریخ سینما قرار دارند. نخست «فدریکو فلینی» کارگردان نامدار و جریان‌ساز سینمای نئورئالیسم ایتالیا با آثاری مانند «هشت و نیم» (1963)؛ «زندگی شیرین» (1960)؛ «جاده» (1954) و «شب‌های کابیریا» (1957) و دیگری «آندری تارکوفسکی» کارگردان بزرگ روسی و صاحب لقب «شاعر سینمای جهان» که با فیلم هایی چون «آینه» (1974)؛ «آندری روبلوف» (1966)؛ «استاکر» (1979) و «سولاریس» (1972) در این فهرست قرار دارند.
اما جایگاه سوم رکورداران تعداد فیلم در این لیست که شاید برای ما ایرانی ها از جذابیت بیشتری برخوردار باشد از چهار سینماگر مولف، جریان ساز و صاحب اندیشه جهان میزبانی می کند که در میان آنها نام زنده یاد عباس کیارستمی نیز دیده می شود.
در این جایگاه «آکی‌را کوروساوا» سینماگر افسانه ای و صاحب مکتب ژاپنی با آثاری چون «هفت سامورایی» (1954)، «راشامون» (1950) و «ران» (1985)، «ژان لوک گدار» سینماگر شهیر فرانسوی و بنیانگذار سینمای نئورئالیسم فرانسه با فیلم های «از نفس افتاده» (1960)، «تحقیر» (1963) و «پی‌یر و خله» (1965)؛ «کنجی میزوگوچی» دیگر سینماگر مبدع، مولف و بزرگ ژاپنی با فیلم هایی چون «سانشوی مباشر» (1954)؛ «اوگتسو» (1953) و «داستان آخرین گل داوودی»؛ و سرانجام زنده یاد عباس کیارستمی نام پرآوازه و چهره بین المللی سینمای کشورمان که با آثار ماندگاری چون «کلوزآپ» (1990)؛ «خانه دوست کجاست؟» (1987) و «طعم گیلاس» (1997) حضور دارد.
همچنین جایگاه چهارم رکورداران آثار سینمایی در این فهرست به کارگردانانی اختصاص دارد که هر کدام با دو اثر سینمایی در این لیست قرار دارند. در این میان کارگردان بزرگی چون «ویتوریو دسیکا» کارگردان بزرگ ایتالیایی با فیلم های «دزد دوچرخه» (1948) و «اومبرتو دی» (1952)؛ «ژان رنوآر» سینماگر افسانه‌ای کشور فرانسه با آثار «قواعد بازی» (1939) و «توهم بزرگ» (1937)، «فرانسوا تروفو» دیگر کارگردان صاحب سبک فرانسه با فیلم های «400 ضربه» (1959) و « ژول و جیم» (1962)؛ «فریتز لانگ» کارگردان و فیلمنامه‌نویس سرشناس اتریشی- آلمانی با فیلم های «ام» (1931) و «متروپلیس» (1927) قرار دارند.
دیگر کارگردان این جایگاه را چهره‌هایی چون «آنگ لی» کارگردان صاحب سبک چینی با فیلم های «بخور، بنوش، مرد، زن» (1994) و «ببر خیزان، اژدهای پنهان» (2000)، «ژانگ ییمو» دیگر کارگردان جریان ساز سینمای چین با آثاری چون «زندگی کردن» (1994) و «فانوس قرمز را برافراز» (1991)، «میکل‌آنجلو آنتونیونی» کارگردان شناخته شده ایتالیایی با فیلم های «ماجرا» (1960) و «کسوف» (1962)، «کارل تئودور درایر» کارگردان دانمارکی و چهره شناخته شده سینمای اسکاندیناوی با آثاری چون «مصائب ژاندارک» (1928) و «اُردِت» (1955) و «یاسوجیرو اوزو» سینماگر بزرگ ژاپن با فیلم های«داستان توکیو» (1953) و «آخر بهار» (1949) تشکیل می دهند.
در ادامه اسامی 100 فیلم برتر غیرانگلیسی‌زبان تاریخ سینما که به ترتیب بالاترین تا پایین‌ترین رای را از سوی 209 منتقد حاضر در این پژوهش به خود اختصاص داده اند را مشاهده می کنید:
1) هفت سامورایی به کارگردانی آکیرا کوروساوا (1954)
2) دزد دوچرخه به کارگردانی ویتوریو دسیکا (1948)
3) داستان توکیو به کارگردانی یاسوجیرو اوزو (1953)
4) راشامون به کارگردانی آکیرا کوروساوا (1950)
5) قواعد بازی به کارگردانی ژان رنوار (1939)
6) پرسونا به کارگردانی اینگمار برگمن (1966)
7) هشت و نیم به کارگردانی فدریکو فلینی (1963)
8) 400 ضربه به کارگردانی فرانسوا تروفو (1959)
9) در حال و هوای عشق به کارگردانی وونگ کار وای (2000)
10) زندگی شیرین به کارگردانی فدریکو فلینی (1960)
11) از نفس افتاده به کارگردانی ژان لوک گدار (1960)
12) بدرود معشوق من به کارگردانی چن کایگه (1993)
13) ام به کارگردانی فریتز لانگ (1931)
14) ژان دیلمان به کارگردانی شماره 23 که‌دو کومرس، 1080 بروکسل، شانتال آکرمن (1975)
15) پاتر پانچالی به کارگردانی ساتیاجیت رای (1955)
16) متروپلیس به کارگردانی فریتز لانگ (1927)
17) آگیره، خشم پروردگار به کارگردانی ورنر هرتسوک (1972)
18) شهر اندوه ر هو شیائو شین (1989)
19) نبرد الجزیره به کارگردانی جیلو پونته‌کوروو (1966)
20) آینه به کارگردانی آندری تارکوفسکی (1974)
21) جدایی نادر از سیمین به کارگردانی اصغر فرهادی (2011) این فیلم در اکران جهانی با نام جدایی به نمایش درآمد
22) هزارتوی پن به کارگردانی گیرمو دل‌تورو (2006)
23) مصائب ژاندارک به کارگردانی کارل تئودور درایر (1928)
24) رزم ناو پوتمکین به کارگردانی سرگی آیزنشتاین (1925)
25) یی یی به کارگردانی ادوارد یانگ (2000)
26) سینما پارادیزو به کارگردانی جوزپه توناتوره (1988)
27) روح کندوی عسل به کارگردانی ویکتور اریسه (1973)
28) فانی و الکساندر به کارگردانی اینگمار برگمن (1982)
29) اولدبوی به کارگردانی پارک جان ووک (2003)
30) مهر هفتم به کارگردانی اینگمار برگمن (1957)
31) زندگی دیگران به کارگردانی فلوریان هنکل فون دونرسمارک (2006)
32) همه چیز درباره مادرم به کارگردانی پدرو آلمودوار (1999)
33) وقت بازی به کارگردانی ژاک تاتی (1967)
34) بال‌های اشتیاق (زیر آسمان برلین) به کارگردانی ویم وندرس (1987)
35) یوزپلنگ به کارگردانی لوکینو ویسکونتی (1963)
36) توهم بزرگ به کارگردانی ژان رنوار (1937)
37) شهر اشباح به کارگردانی هایائو میازاکی (2001)
38) یک روز تابستان روشن به کارگردانی ادوارد یانگ (1991)
39) کلورآپ به کارگردانی عباس کیارستمی (1990)
40) آندری روبلوف به کارگردانی آندری تارکوفسکی (1966)
41) زندگی کردن به کارگردانی ژانگ ییمو (1994)
42) شهر خدا به کارگردانی فرناندو میرالس، کاتیا لوند (2002)
43) کار خوب به کارگردانی کلر دنیس (1999)
44) کلئو از 5 تا 7 به کارگردانی آنیس واردا (1962)
45) ماجرا به کارگردانی میکل‌آنجلو آنتونیونی (1960)
46) فرزندان بهشت به کارگردانی مارسل کارنه (1945)
47) 4 ماه، 3 هفته و 2 روز به کارگردانی کریستین مونجیو (2007)
48) ویریدیانا به کارگردانی لوییس بونوئل (1961)
49) استاکر به کارگردانی آندری تارکوفسکی (1979)
50) آتاتلانت به کارگردانی ژان ویگو (1934)
51) چترهای شاربروگ به کارگردانی ژاک دمی (1964)
52) ناگهان بالتازار به کارگردانی روبر برسون (1966)
53) آخر بهار به کارگردانی یاسوجیرو اوزو (1949)
54) بخور، بنوش، مرد، زن به کارگردانی آنگ لی (1994)
55) ژول و جیم به کارگردانی فرانسوا تروفو (1962)
56) چانگ کینگ اکسپرس به کارگردانی وونگ کار-وای (1994)
57) سولاریس به کارگردانی آندری تارکوفسکی (1972)
58) گوشواره‌های مادام… به کارگردانی مکس افولوس (1953)
59) بیا و ببین به کارگردانی الم کلیموف (1985)
60) تحقیر به کارگردانی ژان لوک گدار (1963)
61) سانشوی مباشر به کارگردانی کنجی میزوگوچی (1954)
62) توکی بوکی به کارگردانی دیوپ ممبتی (1973)
63) بهار در یک شهر کوچک به کارگردانی فی مو (1948)
64) سه رنگ: آبی به کارگردانی کریستوف کیشلوفسکی (1993)
65) اُردِت به کارگردانی کارل تئودور درایر (1955)
66) ترس روح را می‌خورد به کارگردانی راینر وارنر فاسبیندر (1973)
67) ملک‌الموت به کارگردانی لوییس بونوئل (1962)
68) اوگتسو به کارگردانی کنجی میزوگوچی (1953)
69) عشق به کارگردانی میشاییل هانکه (2012)
70) کسوف به کارگردانی میکل‌آنجلو آنتونیونی (1962)
71) شاد در کنار هم به کارگردانی وونگ کار وای (1997)
72) زیستن به کارگردانی آکیرا کوراساوا؛ (1952)
73) مردی با دوربین فیلمبرداری به کارگردانی ژیگا ورتوف (1929)
74) پی‌یرو خله به کارگردانی ژان لوک گدار (1965)
75) زیبای روز به کارگردانی لوییس بونوئل (1967)
76) و مادرت را هم به کارگردانی آلفونسو کوارون (2001)
77) دنباله‌رو به کارگردانی برناردو برتولوچی (1970)
78) ببر خیزان به کارگردانی اژدهای پنهان؛ آنگ لی (2000)
79) ران به کارگردانی آکیرا کوروساوا (1985)
80) فراموش‌شدگان به کارگردانی لوییس بونوئل (1950(
81) سلین و ژولی قایق‌سواری می‌کنند به کارگردانی ژاک ریوت (1974)
82) آملی به کارگردانی ژان پیر ژونت (2001)
83) جاده به کارگردانی فدریکو فلینی (1954)
84) جذابیت پنهان بورژوازی به کارگردانی لوییس بونوئل (1972)
85) اومبرتو دی به کارگردانی ویتوریو دسیکا (1952)
86) اسکله به کارگردانی کریس مارکر (1962)
87) شب‌های کابیریا به کارگردانی فدریکو فلینی (1957)
88) داستان آخرین گل داوودی به کارگردانی کنجی میزوگوچی (1939)
89) توت فرنگی‌های وحشی به کارگردانی اینگمار برگمن (1957)
90) هیروشیما عشق من به کارگردانی آلن رنه (1959)
91) ریفیفی به کارگردانی ژول داسن (1955)
92) صحنه‌هایی از یک ازدواج به کارگردانی اینگمار برگمن (1973)
93) فانوس قرمز را برافراز به کارگردانی ژانگ ییمو (1991)
94) خانه دوست کجاست؟ به کارگردانی عباس کیارستمی (1987)
95) ابرهای شناور به کارگردانی میکیو ماروسی (1955)
96) شاه به کارگردانی کلود لانزمن (1985)
97) طعم گیلاس به کارگردانی عباس کیارستمی (1997)
98) در قلب خورشید به کارگردانی ژیانگ ون (1994)
99) خاکستر و الماس به کارگردانی آندری وایدا (1957)
100) چشم انداز در مه به کارگردانی تئو آنجلوپولوس

کارشناس روابط عمومی منبع: روابط عمومی